Six prose poems by E.M. Palitha Edirisooriya
Translated into English from Sinhala by samodH Porawagamage and Kasun Pathirage

SEPTEMBER 04

Lionel Ranwala mahaththaya’s shows and speeches are superb. I came on a hire and stayed on to watch.

Everyone remembers the cake and the bottle on their birthday. Who remembers the birthday as the day their mother went through unimaginable pain? Why have we become brown sahibs? Fine–import the guitar from Germany, but let’s play Asian music.

At the end, Ranwala Sir sold CDs and cassette tapes for cash. I went to watch with Bandara who drives the school van. Someone there said, “Sri Lanka is a zoo with cages let loose.”
 

SEPTEMBER 23

I went on a trip to the carbon factory just as it was getting dark. The dust rose like a cloud and the trees on the sides of the road turned red. As if it wasn’t bad enough, thick smoke from coconut shells blocked me from seeing the way ahead. It’s illegal to burn coconut shells on roadsides, all in the middle of villages. Our laws don’t apply beyond the books.

Not just the carbon factory. Even the tire factory dumps waste into the Ma Oya flowing next door. They purify the water from Ma Oya and use it as drinking water for Negombo. I started talking about the environment as the smoke and dust made me sneeze. The lady inside the three-wheeler was the one who said the bit about the pollution.

No matter what river or stream a crow bathes in
it won’t turn into a swan!
 

WEDNESDAY

It was 9 o’clock in the evening. Ayya next door who was back from abroad came in. Malli, let’s go for a little ride. Where to? Urgent? No malli, to buy the little one a Keels. He’s not sleeping at all, insisting on meatballs after seeing them on TV.

“Don’t be silly at this hour of the day. Give a slap on the head and send to bed.”

“I’m paying you. Come with me. I wouldn’t have talked to you if I wanted to lie to kids and put them to bed, would I?” I went inside, got my key and drove him. Not because I love my neighbors, I feel sorry for fools.
 

JULY 19

A teacher returning from a grand forest conservation exhibition along with her daughter. After visiting a booth on recycling, I was determined not to bring home even a candy wrap or a plastic bag – for life.

“You may think what you can do for the environment is little, but it’s a sin not to do that little bit.’ Mom, did you see that placard by the entrance?”

“Wild boar is a cornerstone of our country! Why is that, mom?”

“Miss, looks like you took your daughter to a wonderful exhibition.”

“I only have one day off the week. And I’m being pestered on that day too. Ask your dad.”

Only the three-wheeler’s engine spoke until we reached their house. I got nosy and lost an opportunity to learn more. Daughters and sons, our future is in your hands.
 

JUNE 19

The spare wheel of a big shot who got a majority vote turns out to have a son. The woman’s in my wheels with the child.

“My man lied to me and married me. Now he’s moved in with a shackjob. She’s giving him money. He’s as thin as a lizard now .”

She serves the little one a knock on the head. I swerve left myself and avoid a pothole.

“The fucker doesn’t even let us live in peace in the shack we built, let alone give us alimony. If only he had died while in the army, we would have got compensation.”

Non-stop cough amid the crying.

“He hit me. I went to the police. I’ll kill these two and kill myself.”

Such people give us our living too.

Blessings!
 


THE SEA IS DEEP..DARK..COLD.

The sea is deep, dark, cold. The land is chirpy, lively, warm. The egalitarian transportation service where everyone bends their neck to squeeze in and classism is abolished at least for a split second. May I get a little space in a newspaper for an analysis of the profession of three-wheel driving? Slide tackling the laws along the road, avoiding accidents on the way, very private, on time, in style, to your destination. That’s our fraternity. There’s no raahu kaala for three-wheel driving. Those who started driving an ata and went to the parliament and those who came back from the parliament into driving an ata – they know the feeling well.

Honorable, VIP, race, religion, caste and party differences we have no clue. Though we only have general knowledge and no graduate degrees, we’re ready for any picket the day there would be protesting against stupidity. We protect mothers, fathers, women and children. Bow our heads to the clergy. Pay our taxes to the government. Our virtue lies in getting our cut following our conscience, not getting in the way of anyone’s duty.

Life on the road wears, tears and sprouts. The more I talk love, deals and bargains, games and schemes, gangster tales, sermons, gospel and chit-chat on the way, the less agitated I am. Three-wheel yarns are a course in Sociology, a pseudo-talent, a rustic nobility, a message to society in a language that’s not heavy on the head. There must be cures for social ills among these stories. We all need money to live, just like air to breathe.

***

මාවතේ ත්‍රීවිල් ජීවිතේ

සැප්තැම්බර් 04

ලයනල් රන්වල මහත්තයගේ දේශන සංදර්ශන ෂෝක්. හයර් එකට ආවට මමත් බැලුවා.

උපන් දිනය දවසට හැමෝටම වගේ සිහියට එන්නේ කේක් ගෙඩිය, බෝතලේ, කාටද මතක තියෙන්නේ උපන්දිනේ කියන්නේ අම්මා පුදුම දුකක් වින්ද දවසක් කියලා. අපි ඇයි මේ කළු සුද්දෝ වෙලා. ජර්මනියෙන් ගිටාර් එක ගෙනාවට කමක් නෑ ආසියාවේ සංගීතේ වාදනය කරමු.

අන්තිමේ රන්වල සර් CD කැසට් එහෙමත් අත්පිට මුදලට ලබා දුන්නා. බලන්ඩ ගියේ මමයි ස්කූල් වෑන් එකේ බංඩාරයි. එතන හිටිය කවුද කිව්වා “ලංකාව කූඩු ඇරපු සත්තු වත්තක් වගේ” කියලා.

සැප්තැම්බර් 23

කාබන් පැක්ටේරියට අඳුර වැටීගෙන එද්දි හයර් එකක් ගියා. දූවිල්ල වලාකුළක් වගේ. පාර දෙපැත්තේ ගස් කොළන් රතු පාට වෙලා. ඒ මදිවට පොල් කටු පුච්චන දුමක් පාත්වෙලා. දුමේ ගණකමට පාර පේන්නෙත් නෑ. හුස්ම ගන්නත් අමාරුයි. මං අහල තියෙන හැටියට පාරවල් අසල, ගම්මාන මැද්දේ, පොල්කටු පුච්චන එක තහනම්ලු. අපේ නීති පොත්වලට විතරනේ සීමා වෙලා තියෙන්නේ.

කාබන් පැක්ටරියේ විතරක් නෙමේ. ඒ ළඟ තියෙන ටයර් නිෂ්පාදනාගාරයෙන් අපද්‍රව්‍ය ගලාගෙන යන්නේ එහා පැත්තේ තියෙන මා ඔයටලු. මීගමු පැත්තට බොන්න දෙන්නේ මාඔයේ වතුර පිරිසිදු කරලා. කළුවරේ හින්දා මම දැක්කේ නෑ. දුම් සහ දූවිලි සැරට කිවිසුම් යද්දී පරිසරය ගැන මට නිකමට කියවුණා. ඇතුළේ හිටපු නෝනා තමා මා ඔය දූෂණය වෙන කතාව කීවේ.

ඔයේ ගඟේ මොකේ නෑවත් කපුටෝ

හංසයෝ වෙන්නේ නෑ නොවැ!

බදාදා

වේලාව රෑ 9.00 යි. අල්ලපු ගෙදර රට ගිය අයියා ආවා. මල්ලි පොඩි හයර් එකක් යමු. කොහාටද හදිස්සියක්ද. නෑ මල්ලි මේ පොඩි එකාට කීල්ස් එකක් ගෙනත් දෙන්න. නිදාගන්නෙම නෑ. ටී.වී. එකේ දැකලා මීට් බෝලම ඉල්ලනවා.

“ටොක්කක් ඇනල බුදිකරවන්න මේ රෑ බොරු වැඩ නොකර”

“තමුසෙට හයර් එක දෙන්නම් එනවා යන්න. පොඩි උන් රවටල බුදිකරවන්න නම් මං තමුසෙට කතා කරනවද?” ගෙට ගිහින් යතුර අරන් ඇවිත් හයර් එක ගියා. අසල්වැසියන්ට ප්‍රේම කරන හින්දා නෙවෙයි. මෝඩයන්ට අනුකම්පා කරන හින්දා.

ජුලි 19

මහා වන සංරක්ෂණ සැලැස්මක් බලලා එන ගුරුමවක්, සිසු දුවක් ආටා එකේ. අපි ජීවත් වෙන්නේ පරිසරය ඇතුළේ මිසක් අම්මල එක්ක නෙමේ වගේ. ප්‍රතිචක්‍රීයකරණ ප්‍රදර්ශන කුටිය දැකපුවම මට හිතුණා. ජීවිතේට ගෙදරට ෂොපින් උරයක්වත් ටොපි කොළයක්වත් ගේන්නේ නෑ කියලත් හිතුණා.

“‘පරිසරය වෙනුවෙන් ඔබට කළහැකි දේ අල්පයැයි සිතේ. එය නොකර සිටීම ශාපයක්’ අම්මා දැක්කද ඇතුල් වෙන තැන එහෙම ගහලා තිබුණා.”

“වල් ඌරා අපේ රටේ පදනම් ගලක්ලු. ඒ මොකද අම්මේ.”

“මිස් දුවට හොඳ ප්‍රදර්ශනයක් පෙන්නලා වගේ.”

“එක දවසයි නිවාඩු තියෙන්නේ එදාටත් මොකක් හරි වදයක්. ඔව්වා තාත්තගෙන් අහන්න.” ඊට පස්සේ මිදුලට යනකම්ම ඇන්ජිමේ සද්දේ විතරයි. මම ප්‍රශ්න අහලා මට ඉගන ගන්න තිබුණ දේත් නැති කර ගත්තා. දුවේ, පුතේ අනාගතේ ඔබේ අතේ.

ජූනි 19

වැඩි මනාප ගත්ත තද පොරකගේ අමතර රෝදේ පිරිමි දරුවෙකුගේ අම්මෙක්. ගෑනි දරුවත් සමග මගේ වීල් එකේ.

“මගේ මිනිහ මාව බොරුවෙන් රවට්ටලයි බැන්දේ.  දැන් හොර ගෑනියෙක් එක්ක සෙට් වෙලා. ඒකි මූට සල්ලි දීල තියාගෙන ඉන්නවා. මූ දැන් කටුස්සා වගේ ඇදිල ගිහිං.”

දේශිකාවගෙන් පොඩි එකාට ටොක්කක්. මමත් වමට කපල වලක් බේර ගත්තා.

“මූ දැන් අපිට කන්න අඳින්න තියා හදාගත්තු පැලේ වැටිල ඉන්නවත් දෙන්නේ නෑ. මූ හමුදාවේ ඉන්න කාලේ මැරිලා ගියා නම් වන්දියක්වත් ලැබෙනවා.”

ඉකිබිඳිල්ල අතරින් නොනවතින කැස්සක්.

“මට ගැහුවා. මං පොලිසි ගියා. මුං දෙන්නවත් මරල මාත් මැරෙනවා.” 

මෙහෙම අයත් අපිට ජීවත් වෙන්න සල්ලි දෙනවා.

මෛත්‍රී…!

මහ මුහුද ගැඹුරුයි..ගුප්තයි..සීතයි.

මහ මුහුද ගැඹුරුයි. ගුප්තයි. සීතයි. ගොඩබිම දොඩමළුයි කඩිසරයි, උණුසුම්. පන්ති භේදය මොහොතකට හරි අහෝසි වෙන බෙල්ල නවල ඇතුළට රිංගන සම සමාජ ප්‍රවාහන සේවාව. ත්‍රීවීල් රස්සාවේ අර්ථ නිරූපණයට පත්තර පිටුවක පුංචි ඉඩක් දෙනවද? පාර දිගේ නීති රීති වලට වෙට්ටු දාගෙන අතරමග අනතුරු මග හරිමින් බොහොම පෞද්ගලික කලාවට වෙලාවට ඔබේ ඉලක්කයට. ඒක තමා අපේ ෆිට් ඒක. ත්‍රීවීල් රස්සාවට රාහු කාලයක් නෑ. ආටා එකෙන් පටන් අරන් පාර්ලිමේන්තු ගිය අයත් පාර්ලිමේන්තුවෙන් ආටා එකාට ආපු අයත් ලෙසටම සෙන්ටිමෙන්ටල්.

සම්භාවනීය, ප්‍රභූ, ජාති, ආගම්, කුල, පක්ෂ භේද අපිට මඤ්ඤං. සාමාන්‍ය දැනීම මිස පශ්චාත් උපාධි නැතිවට මෝඩකමට එරෙහිව පෙළපාලි යන දවසට අපිත් ලෑස්තියි ඕනෑම පිකට් එකකට. අම්මා, තාත්තා, ගෑනු, දරුවෝ රැක ගන්න ගමන් පූජක උතුමන්ටත් ඔළුව නවලා ආණ්ඩුවට බදුත් ගෙවනවා. අපේ සුචරිතය කාගේ ඩියුටියකට වුණත් බාධා නොකර හෘද සාක්ෂියට එකඟව ගතමන්ට් එක සප්ලයි කර ගැනීම.

මාවතේ ජීවිතේ ගෙවි ගෙවී ලියලනවා. අතරමග ආදරය, ඩීල්, ගේම්, පාතාල කතාබහ, ධර්ම පාඨ, ශුභාරංචි, අනම් මනම් කියවන්න, කියවන්න කැලඹිල්ල අඩු වෙනවා. ත්‍රීවීල් රස කතා සමාජ විද්‍යා පාඩමක්, ව්‍යාජ ප්‍රතිභාවක්, ග්‍රාමය ප්‍රභූත්වයක්, ඔලුවට බරක් නැතිව දන්න භාෂාවෙන් සමාජයට පණිවුඩයක්. සමාජ උවදුරුවලට ප්‍රතිකාර මේ කතා අතරත් ඇති. හුස්ම ගන්න හුළං වගේම අපි කාටත් ජීවත් වෙන්න සල්ලිත් එපායැ.

---